Uttarakhand tunnel collapse : पंधरवडा उलटला , चारधाम यात्रेसाठी बारमाही रस्ता बनविणारे ४१ मजूर अद्यापही बोगद्यातच अडकलेले…
नवी दिल्ली : चारधाम यात्रेसाठी बारमाही रस्ता बनविण्याच्या योजनेतील सिलक्यारा बोगद्यात ४१ मजूर पंधरवड्यापासून जीवन मरणाशी संघर्ष करीत आहे. या मजुरांना काढण्यासाठी युद्धपातळीवर प्रयत्न केले जात असले तरी ते प्रयत्न विफल ठरत आहेत. ड्रिलिंग मशिन वारंवार बंद पडत आहे. दरम्यान मजुरांची प्रकृती ठीक असून त्यांना वेळोवेळी जेवण व इतर आवश्यक वस्तू पुरविल्या जात असल्याचे सांगितले जात आहे.
मजुरांना बाहेर काढण्यासाठी व्हर्टिकल ड्रिलिंग देखील केली जात आहे. सोमवारी सकाळपासून मॅन्युअल एस्केप टनेल बनविण्याचे काम सुरू होणार आहे. त्यासाठी नागपूरहून कोल इंडियाची टीम घटनास्थळी दाखल झालेली आहे. गेल्या दहा दिवसापासून सुरू असलेल्या रेस्क्यू चमूला त्यामुळे थांबून थांबून अंदाज घेत काम करावे लागत आहे. देशातील अन्य भागातून पाठविलेली यंत्रसामग्री रस्ते मार्गाने सिलक्यारा येथे पोहचण्यास पावसामुळे प्रचंड विलंब होत आहे. त्यामुळे मजुरांना बाहेर येण्यासाठी आणखी काही दिवस लागतील असे म्हटले जात आहे
दरम्यान उत्तराखंडमधील उत्तरकाशी जिल्ह्यात बोगद्या दुर्घटनेत अडकलेले ४१ मजूर बाहेर काढण्यासाठी बचाव पथकांनाही वेग आला आहे. सिल्कियारा-बरकोट बोगद्यात अडकलेल्या ४१ मजुरांना बाहेर काढण्यासाठी सुरू असलेल्या बचाव मोहिमेचा आज (२७ नोव्हेंबर) १६ वा दिवस आहे. कामगारांना बाहेर काढण्यासाठी एकूण पाच योजनांवर काम केले जात आहे.
कामगारांना बाहेर काढण्यासाठी पर्यायी मार्ग तयार करण्यासाठी बोगद्याच्या माथ्यावरून उभ्या खोदकामाला सुरुवात करण्यात आली असून पहिल्या दिवशी सुमारे २० मीटर खोदकाम करण्यात आले. पाच पर्यायांपैकी हा एक पर्याय आहे ज्याद्वारे कामगारांना सुरक्षितपणे बाहेर काढले जाईल. आता भारतीय लष्करही बचाव कार्यात सहभागी झाले आहे.
असे आहेत पाच पर्याय
अशा परिस्थितीत, या पाच पर्यायाने कामगारांना बोगद्यातून बाहेर काढण्याची तयारी केली जात आहे. त्यानुसार एक पर्याय म्हणजे उभा रस्ता तयार करण्यासाठी, 86 मीटरपर्यंत ड्रिलिंग केले जाईल जेणेकरून कामगार पोहोचू शकतील. रविवारी सायंकाळपर्यंत १९.५ मीटर खोदकाम करण्यात आले.
या पर्यायाबद्दल बोलताना नॅशनल हायवेज अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन लिमिटेड (NHIDCL) चे व्यवस्थापकीय संचालक महमूद अहमद यांनी सांगितले की, कोणतीही अडचण न आल्यास गुरुवारपर्यंत व्हर्टिकल ड्रिलिंगचे काम पूर्ण केले जाईल. एस्केप पॅसेज तयार करण्यासाठी, 700 मिमी पाईप्स ड्रिल केले जात आहेत आणि ढिगाऱ्याच्या आत टाकले जात आहेत. यापासून काही अंतरावर 70 मीटरपर्यंत पातळ 200 मिमी व्यासाचे पाईप टाकले जात आहेत.
कामगारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी 17 मीटरचा मार्ग मोकळा करावा लागला.
बोगद्याच्या सिल्कियारा-शेवटपासून क्षैतिज ड्रिलिंग दरम्यान अयशस्वी झाल्यानंतर उभ्या बोरिंगचा पर्याय निवडला गेला. सिल्क्यरा टोकाला जवळपास ६० मीटरचा ढिगारा मार्गात अडथळा ठरला होता. क्षैतिज ड्रिलिंगसाठी वापरलेले मोठे ऑगर ड्रिल शुक्रवारी अडकले, ज्यामुळे अधिकाऱ्यांना 25-टन मशीन सोडून इतर बचाव पद्धती शोधण्यास भाग पाडले.
कामगारांना बाहेर काढण्याचा आणखी एक संभाव्य मार्ग म्हणजे बाजूने ड्रिलिंग करणे. मात्र, त्यासाठी लागणारी मशिनरी अद्याप घटनास्थळी पोहोचलेली नाही. एनडीएमएचे सदस्य लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) सय्यद अता हसनैन यांनी सांगितले की, रविवारी रात्रीपर्यंत मशीन्स बोगदा अपघाताच्या ठिकाणी पोहोचणार होत्या. त्यांच्याद्वारेच कामगारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी 17 मीटरचा मार्ग मोकळा करावा लागला.
बोगद्याच्या बारकोट टोकापासून ब्लास्टिंग तंत्रज्ञानाचा वापर करून ४८३ मीटर लांबीचा बचाव बोगदा तयार करण्याच्या योजनेवरही काम सुरू आहे. रविवारी सकाळपर्यंत १०-१२ मीटर परिसरात पाच स्फोट झाले होते. बचाव कार्याला गती देण्यासाठी दिवसाला तीन स्फोट घडवून आणण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचे हसनैन यांनी सांगितले.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, अडकलेल्या कामगारांसाठी बोगद्यात प्रकाश, ऑक्सिजन, अन्न, पाणी आणि औषधे उपलब्ध आहेत. तत्पूर्वी, ऑगर ड्रिलिंग मशीनमध्ये बिघाड झाल्यामुळे बचावकार्य थांबल्यानंतर तणाव कमी करण्यासाठी त्यांना मोबाईल फोन आणि बोर्ड गेम प्रदान करण्यात आले होते.
१५ दिवस उलटले असले तरी मार्ग निघेना …
उत्तराखंडमधील उत्तरकाशी जिल्ह्यातील सिल्कयारा बोगद्यात ४१ मजूर अडकून १५ दिवस उलटले असून सोमवार (२७ नोव्हेंबर) हा १६ वा दिवस आहे. काहीवेळा मशिन खराब होते किंवा दुसरे काहीतरी, म्हणजे बचाव कार्याच्या कामात काही ना काही अडथळे येतात आणि ऑपरेशन मध्येच थांबवावे लागते. गेल्या शनिवारी ही कारवाई अंतिम टप्प्यात आली असून बोगद्यात अमेरिकन ऑगर मशीनच्या साह्याने ४८ मीटर ड्रिलिंग करण्यात आले होते, फक्त १२ ते १४ मीटर आणखी ड्रिल करायचे होते, मात्र मशिन मध्येच बिघडले. आता कामगारांना बाहेर काढण्यासाठी उभ्या ड्रिलिंग म्हणजेच बोगद्याच्या वरती डोंगर खोदण्याचे काम केले जात आहे.
कामगार १५ दिवसांपासून बोगद्यात आहेत. कामगारांची प्रकृती कशी आहे, त्यांचे मानसिक आरोग्य कसे आहे, त्यांना कसे वाटते हे जाणून घेण्यासाठी त्यांच्याशी ड्रोनद्वारे संपर्क साधला जाईल. ड्रोनच्या माध्यमातून कामगारांच्या स्थितीवर लक्ष ठेवले जात आहे. या कामासाठी, भारतीय लष्कराने ड्रोन मॅन मिलिंद राज यांच्याशी संपर्क साधला आहे, जो आपल्या रोबोटिक्स बुद्धिमत्तेचा वापर करून 41 मजुरांना बाहेर काढण्यासाठी चालवलेले बचाव कार्य यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात मदत करेल.